Kürdistan Coğrafyası

kurdistaan

KURDİSTAN COĞRAFYASI

Kürdistan Kürt, Arap, Süryani, Türkmen vb. hakların ülkesidir. Kürtlerin anavatanı Asya kıtasının her üç eski kıtanın kesiştiği bölgede yer almaktadır. Yani Orta Doğu’nun en jeostratejik ve jeopolitik yerinde yer almaktadır. Kürdistan tarih boyunca bir çok önemli olay, toplumsal gelişme, uygarlık ve devletlere ev sahipliği yapmıştır. Coğrafik açıdan çok zengin bir topraktır. Hem maden açısından, hem üzerinde yaşayan canlılar açısından, hem besin ürünleri açısından, hem de verimli su, ova ve ormanlar açısından ideal bir yerdir. Kürdistan isminin anlamı “Kürtlerin ülkesi” veya “Kürtlerin yurdu” anlamına gelmektedir. “Kürt” kelimesi Sümerce’nin Hurri, Kurti kelimelerinden gelmektedir ve “yüksek ülke” anlamına gelmektedir. Bu isimler tarihte Proto-Kürtlere söylenmiştir. Halen Kürtçenin Hewrami ve Dımilki lehçelerinde “Ko” veya “Kou” kelimesi dağ anlamında kullanılmaktadır. Yine Kürt kelimesinin Makedonyalı İskender tarafından söylenilen “Kurdiyen” kelimesinden geldiği söylenmektedir. Bu kelime Yunancada cesur veya korkusuz insanlar anlamına gelmektedir. İskender bu kelimeyi oradaki halka atfen kullanmıştır. “istan” eki de Kürtçe ve Aryenik dil grubunda kullanılan bir ektir. Bir kelimenin sonuna geldiğinde kelimeye yer, vatan, bölge anlamı vermektedir. Eğer buna örnek verecek olursak; Gürcistan, moristan, gulistan, daristan, karistan, çolistan, Hindistan vb…
Kürdistan kelimesi de tarihte ilk kez bu formuyla Selçuklu İmparatoru Ahmet Sancar tarafından kullanılmıştır. Çoğunlukta Kürtlerin üzerinde yaşadığı coğrafya için bu ad kullanılmıştır. O zaman Kürdistan diye adlandırılan bölge aşağı yukarı bugünkü Kürdistanın sınırlarına yakındır. Yine Osmanlı, Selçuklu, Part, Safevi, İslam zamanındaki bir çok harita, yazı ve mektuplarda Kürdistan ismi geçmiştir.
Türkiye, İran, Irak, Suriye, Ermenistan, Gürcistan ve Azerbaycan (Nahcıvan) arasında kalan toprak parçasına Kürdistan denilmektedir. Kürdistan dört komşu ülke olan Türkiye, İran, Irak ve Suriye arasında dört parçaya bölünmüştür. Türkiye’nin elindeki parçaya Kuzey Kürdistan (Bakurê Kurdistanê) denilmektedir. Ayrıca Türkiye’nin elindeki bu parça Küdistan’ın en büyük parçasıdır. İran’ın elindeki parçaya Doğu Kürdistan (Rojhilatê Kurdistanê), Irak’ın elindeki parçaya Güney Kürdistan (Başûrê Kurdistanê) ve Suriye’nin elindeki parçayada Batı Kürdistan (Rojavayê Kurdistanê) denilmektedir. Suriye’nin elindeki parça aynı zamanda Kürdistan’ın en küçük parçasıdır. Kürdistan parçalarına sadece yön adlarıyla hitap etmek te yeterlidir. Örneğin; Kuzey (Bakur) Türkiye’nin elindeki parçadır.

Kürdistan’ın Matematiksel Özellikleri;
Kürdistan komşuları tarafından parçalanmış ve bu bölgelerin nufüsu değiştirilmiş olsa da, Kürdistan’ın yüzölçümünün 550.000 km2 olduğu birçok coğrafyacının ortak fikridir. Her nekadar Kürdistan nufüsunun belirlenmesi için özel bir nufüs sayımı yapılmamışsa da, Kürdistan bölgesindeki genel verileri hesapladığımızda ortaya çıkan sonuç yaklaşık 50-60 milyon civarındadır. Kürdistan sömürgecilerinin uyguladıkları asimlasyon politikasından kaynaklı milyonlarca Kürt yerlerinden edilip göçe maruz bırakılmış ve onların yerlerine egemen halklar yerleştirilmiştir. Bundan dolayı milyonlarca Kürt Türkiye, İran, Irak, Suriye, Kafkasya, Avrupa, Rusya ülkeleri, Uzak Asya, Amerika Kıtası ve Arap ülkelerinde yaşamaktadır.


No     Parça     Merkez     Egemen     Yüz Ölçümü     Nufüs
1     Kuzey Kürdistan     Amed     Tirkiye     250.000     20-30
2     Doğu Kürdistan     Sine     Îran     175.000     10-15
3     Güney Kürdistan     Hewlêr     Iraq     98.000     7-8
4     Batı Kürdistan     Qamişlo     Sûriye     28.000     3-4


Kürdistan 300-400 kuzey paralleleri arasında yer almaktadır. Ve ayrıca 360-510 doğu meridyenlerinin arasında bulunmaktadır. Kürdistan İskenderun tarafından Akdeniz’e ulaşmaktadır ve burası Kürdistan’ın denize açılan bir kapısıdır. En kuzeyden (Sivas) en güneye kadar Kürdistan 2.000 km civarındadır.
Kürdistan kuzeyden Türkiye, Ermenistan, Gürcistan ve Nahcıvan’a, batıdan Türkiye ve Akdeniz, doğudan İran ve güneyden de Irak ve Suriye’ye komşudur. Kürdistan rakımı ortalama bir yüksekliktedir. Kürdistan’ın en yük noktası Ağrı Dağı’dır. Serhat bölgesi rakım olarak ta yüksektir ve ortalama 2.000 m civarındadır.
Kürdistan’ın en yüksek rakımlı şehirleri Erzurum ve Ardahan’dır. Bu yüzden Serhat bölgesinde kışlar çok soğuk ve karlı geçmektedir.  Kürdistan’ın güney bölgelerinde ise rakım 100 metreden başlayıp 700 metreye kadar devam etmektedir. Orta bölgelerde ise yükseklik 1.000 m civarındadır.
Kürdistanın zirvesi ise Ağrı Dağı’dır ve yüksekliği 5.165 m civarındadır. Kürdistan’da dağların zirveleri her zaman karlıdır. Kürtler her zaman kendilerine dağları mesken seçmişlerdir. Tüm zamanlarda Kürtler kendilerini korumak için dağlara sığınmışlar ve dağlarda kendilerini korumuşlardır.  Günümüzde de Toros-Zagros dağları Kürtlerin yuvası ve barınağı halindedir. Soykırım ve asimlasyon tehlikesi altındaki Kürtler Toros-Zagroslarda ölüm kalım savaşı vermektedirler. Kürdistan’ın bazı dağlarının adları ise şöyledir; Süphan, Cilo, Herekol, Munzur, Helgurd, Kandil, Şaho, Tendürek, Palandöken, Mercan, Nurhak, Kösedağ, Karacadağ, Gabar, Haftanin, Şekif, Nemrut, Çırav, Garzan, Kato, Kel Mehmet, Sincar, Karaçok, Wuşınrankew, Kezwan vb…
Kürdistan dağları hem Kürt halkı için hem diğer bölge halkları için çok büyük öneme sahipler. Tevrat’ta Ağrı Dağı’ndan bahsedilmektedir. Nuh Tufanı olayıyla ilgili Tevrat’ta dört kez Ağrı Dağı’nın adı geçmektedir. 8-4, 19-37, 37-38 ve 51-27’in bölümlerde bu dağdan bahsedilmektedir. Ayrıca Nuh Tufanıyla ilgili Kuran’da Cudi Dağı’ndan bahsedilmektedir. Hud Süresi’nde (11-44) Cudi Dağı’nın adı geçmektedir.
Kürdistaan’da Kürt nehirleri uygarlığa öncülük etmişlerdir. Kürdistan’daki Dicle, Fırat ve Aras Nehri bu önemli nehirlerdendir. Her iki nehir arasında kalan bölgeye Mezopotamya yada Mezrabotan denilmektedir. Mezopotamya Yunanca bir kelimedir. Biz Kürtçe’de bu kelimenin yerine Mezrabotan deriz. Kürdistan’da onlarca nehir ve akarsu vardır. Bildiğimiz kadarıyla bu nehirler tarihte büyük öneme sahiplerdi. Ur, Ninova, Babil gibi ilk şehirler bu nehirler etrafında kurulmuştur. Kürtlerden daha çok komşu halklar bu nehirlerden yararlanmışlardı ve kullanmışlardır. Bu nehirlerden yararlanan komşu ülkelerdeki şehirler; Halep, Bağdat, Kerbela, Babil, Nahcıvan, Deyrizor, Rakka vb…  Kürdistan’da bu nehirlerin kenarında kurulan önemli ve stratejik öneme sahip şehirleri; Amed, Cizir, Dersim, Musul, Heskif vb… Yaşadığımız dünyada içme su kaynakları olarak çoğunlukla nehirler kullanılmaktadır. Bir çok ülkede artık içme su kaynakları bulunmamaktadır.


Fırat: 2.800 km
Dicle: 1.900 km
Aras: 1.072 km
Murat: 722 km
Munzur: 144 km
Efrin: 139 km
Botan: 268 km
Batman: 170 km
Kürdistan’daki nehirler büyük nehirlerin kollarıdır. Diğer nehir, akarsu ve pınarlarda Dicle, Fırat ve Aras gibi büyük nehirlerin üzerine akarlar. Kürdistan’daki tüm nehirlerin havzası üç yerdir ve o yerlere akarlar. Bunlar; 1 – Fars Körfezi (Basra), 2 – Hazar Gölü, 3 – Akdeniz’dir.
Kürdistan’daki en önemli göller ise Urmiye Gölü, Van Gölü ve Hazar Gölü’dür. Suları tatlı olan göllerin suları içilebilir, tuzlu su göllerdende tuz elde edilir.
Kürdistan Alp-Himalaya sıradağları üzerinde bulunduğu için ikinci dereceden deprem riskine sahiptir. Kürdistan deprem hattı üzerinde yer almaktadır. Kürdistan’daki Toros-Zagros sıradağları Alp-Himalaya sıradağlarının bir devamı durumundadır. Bundan dolayı Kürdistan’da büyük ve yıkıcı depremler yaşanmıştır. Erzincan, Lice, Van ve Kirmanşah depremleri buna örnek gösterilebilir.

Kürdistandaki Halk ve Azınlıklar.
İnanç Bakımından: Kürdistan tam olarak bir inanç merkezidir. Kürdistan’da çok çeşitli inanç ve dinler vardır ve bazıları sadece Kürdistan’a özgüdür. Kürdistan’daki değişik halklar olduğu gibi değişik dinler de vardır. Müslümanlık dışında; Yezidilik, Şebek, Alevilik, Hıristiyanlık, Yahudilik ü vb. Dinler vardır. Kürdistan’daki inançları ve etkin oldukları bölgeleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
Müslümanlık: Kürtlerin çoğunluğu Müslüman’dır. Ama Müslüman olmayan Kürtlerde vardır. Hewramice, Kurmancca ve Soranca konuşan Kürtler Sünni’dir ve Şafii mezhebine mensupturlar. Güney Kürdistan’daki Kirmanşah, Loristan ve Hemedan’da yaşayan Kürtler Şıi’dirler. Kelhuri veya Feylice konuşurlar.
Alevilik: Kürdistan’da yaklaşık 4-5 milyon Alevi Kürt yaşamaktadır. Dersim, Maraş, Malatya, Erzincan, Sivas vb. şehirlerde yaşamaktadırlar.
Yarsanlık: Yarsan Kürtler çoğunlukla Leki ve Hewramice konuşurlar. Goran, Lekistan, Behdinan ve Germiyan gibi bölgelerde yaşarlar.
Şebek: Şebek inancına mensup Kürtler Aleviliğe çok yakınlar. Şebek Kürtler Behdinan’da yaşarlar.
Yezidilik: Yezidi Kürtler çoğunlukla Güney Kürdistan’da yaşamaktadırlar. Şengal, Şexan ve Musul’da yaşarlar. Ayrıca Kuzey, Doğu ve Batı Kürdistan’da da küçük bir sayıda Yezidi Kürt yaşamaktadır. Bununla birlikte Ermenistan, Gürcistan ve Rusya’da da Yezidiler yaşarlar.
Hıristiyanlık: Hıristiyan Kürtler çok az sayıdadır. Ama birçok Hıristiyan olan Ermeni, Suryaniler Kürdistan’da yaşamaktadır.
Baha’i: Az sayıda Baha’i Kürt Urmiye civarında yaşar.
Yahudilik: Yahudi Kürtler Behdinan, Loristan, Hemedan ve Kirmanşah’ta yaşar. Ama İsrail’in kuruluşundan sonra çoğunluğu İsrail’e göç edip orada yaşamaya başladılar.

A –Kuzey Kürdistan (Bakurê Kurdistanê)
Yüzölçümü ve nufüs bakımından Kürdistan’ın en büyük parçasıdır. Kuzey Kürdistan günümüzde Türkiye’nin egemenliği altında bulunmaktadır. Yüzölçümü yaklaşı 250.000 km2 dir. Nufüsuda 20-30 milyon arasındadır. Kürdistan’ın bu parçası Toros sıradağlarıyla iki parçaya bölünmüştür. Parçanın kuzeyindeki ovalar güney dağlarından daha yüksektirler. Çok zengin bir parçadır. Bölge halkı hayvancılık ve tarımla geçimini sürdürmektedir. Dağlık bölgeler bir çok yabani hayvan yaşamaktadır ve bu hayvanlar bu bölgelere özgüdürler. Sit alanı olarak ilan edilen Munzur Vadisi’inde başka bölgelerde bulunmayan birçok çesit bitki türleri yetişir. Iki büyük nehir olan Dicle ve Fırat’ın kaynağı Kuzey Kürdistan’da doğan onlarca nehir ve akarsunun anayurdudur.  Kürdistan’un bu parçasında toplam 25 şehir, 222 ilçe, yüzlerce belde ve on-binlerce köy bulunmaktadır. Kuzey Kürdistan Toros sıradağları sayesinde iki parçadır ve iki ayrı iklim yaşamaktadır. Torosların kuzeyindeki soğuk hava Toroslara çarparak tekrar geri döner ve Torosların güneyine geçmez. Aynı şekilde Torosların güneyindeki sıcak havalarda diğer tarafa geçemez. Serhat bölgesinin yazları kısadır, ama özellikle Mardin, Urfa ve Antep gibi Torosların güneyinde yer alan bölgelerde ise kışlar etkisiz geçmektedir. Yazları Kürdistan dağlarının etekleri serin ve güzel geçmektedir. Bundan dolayı Serhat halkı yazları yaylaya çıkar, kışlarıda köylerine dönerler.
Kuzey Kürdistan’daki şehirler bu şekildedir; Diyarbakır (Amed), Ağrı (Agirî), Bitlis (Bêdlis), Hakkari (Colemêrg), Bingöl (Çewlik), Tunceli (Dêrsim), Antep (Dîlok), Ardahan (Erdexan), Erzurum (Erzirûm), Erzincan (Erzingan), Batman (Êlih), Iğdır (Îdir), Kilis (Kilîs), Malatya (Meledî), Maraş (Mereş-Gurgum), Mardin (Mêrdîn), Muş (Mûş), Kars (Qers), Urfa (Riha), Adıyaman (Semsûr), Sivas (Sêwas), Siirt (Sêrt), Şırnak (Şirnex), Elazığ (Elezîz-Xarpêt), Van (Wan)

B – Doğu Kürdistan (Rojhilatê Kurdistanê)
Günümüzde Doğu Kürdistan parçası sömürgeci ve faşist İran İslam Cumhuriyeti’nin egemenliği altındadır. Doğu Kürdistan Zagros sıradağlarıyla iki parçaya bölünmüştür. Doğu Kürdistan dil bakımından çok zengin bir parçadır. En eski Kürt kültürünün izleri burada görünmektedir. Doğu Kürdistan inanç bakımındanda çok güçlü bir yer edinmiştir. Dünyanın hiç bir yerinde bulunmayan bazı inançlar sadece burada bulunmaktadır. Kurmancca, Soranca, Hewramice, Lorice, Lekice, Kelhorice gibi lehçeler bu parçada konuşuluyor. Kürdistan’ın küçük bir örneği gibidir. Diğer parçalardaki birçok şey bu parçada da bulunmaktadır. Günümüzde Doğu Kürdistan’ın nufüsü 10-15 milyon arasındadır. Doğu Kürdistan’ın yüzölçümü 175.000 km2 dir. İran idari sistemine göre il-vilayet yoktur onun yerine eyelet sistemi vardır. Doğu Kürdistan’da toplam 6 eyalet vardır. Kürdistan’daki bölgeler dışında 2 milyon Kürt Horasan eyaletinde yaşamaktadır. İran’ın başkenti Tahran’da da birçok Kürt yaşar.
Ayrıca İran’ın diğer bölgelerinde de bir çok Kürt yaşamaktadır. Doğu Kürdistan da Zagros sıradağlarıyla ikiye bölünür. Doğu Kürdistandaki bölgeler ise Kuzey bölgesi (Şikaki), Mukiryan, Erdelan, Kirmanşah (Hewreman), İlam, Lekistan, Goran ve Horasan’dır. Doğu Kürdistan parçası kültür ve inanç bakımından kendini korumuştur. Faşist İran rejimine karşı her zaman Kürdistan Özgürlük mücadelesini yürütmüştür. Bir çok isyan ve harekette rol oynamıştır, hatta Qazi Mihemed, Simkoyê Şikaki, Qasımlo, Şerefkendi ve Ebu Müslüm Horasani doğudan çıkmıştır. Farslar doğudaki bölgelerin isimlerini değiştirmiştir.
Doğu Şehirleri; Urmiye, Sine, Hemedan, Kermanşah (Kirmanşan), İlam û Xoremebad e

C – Güney Kürdistan (Başûrê Kurdistanê)
Günümüzde Güney Kürdistan Irak Arap Cumhuriyeti egemenliği altındadır. Bu parçada toplam 5 şehir bulunmaktadır. Bazı Kürt ilçeleri de diğer Arap şehirlerine bağlıdır. Bedrê ilçesi Wasit şehrine bağlıdır Xanekin, Mendeli ve Kifri ilçeleri Diyale iline bağlıdır ve Tozhurmato veya Hurmato ilçesi de Selahattin veya Tikrit vilayeti sınırları içinde yer almaktadır. Faşist ve sömürgeci Irak Arap Devleti Güney Kürdistan’daki Kerkük, Musul, Hanekin, Şengal (Sincar), Mahmur, Bedre ve Mendeli gibi bölgelerden Kürtleri sürüp yerlerine Sünni Arapları yerleştirdi. Bu şekilde o bölgelerin demografi ve nufüsu değiştirildi. Kürt şehir isimlerinin değiştirilmesiyle de Kürtlere ait olan her şeyi çarpıtmak istemiş ve bu şekilde o bölgelerin Arap şehirleri olarak tanıtmak istemiş. Örneğn Kerkük şehrinin ismini değiştirip At-Tamim diye adlandırmışlar. Bir çok şehir ve ilçede de aynı senaryo uygunlanmış.  Güney Kürdistan’ın nufüsu 7-8 milyon civarındadır. Yüzölçümü yaklaşık 97.800 km2 dir.
Güney Kürdistan şehirleri; Hewlêr (Erbil), Dihok (Duhok), Silêmanî (Süleymaniye) Kerkûk (Kerkük) ve Mûsil (Musul) û Helebçe (Halepçe) dir.


D – Batı Kürdistan (Rojavayê Kurdistanê)
Kürdistan’ın en küçük parçasıdır ve günümüzde faşist Suriye devletinin sömürüsü altındadır. Suriye’nin kuzeyinde yer almaktadır. Batı Kürdistan diğer parçaları gibi birleşik değildir.  Birbirinden ayrı üç parça şeklindedir aralarına Arap şehirleri girmektedir. Günümüzde Rojava tüm Suriye’yi besleyebilecek kadar zengin toprak ve kaynaklara sahiptir. Hem tarım ve hayvancılık bakımından, hem de petrol ve maden bakımından Suriye’nin en zengin bölgeleridir. Rojava Kuzey Kürdistan’ın bir parçası veya devamı niteliğindedir. Örneğin Afrin Antep’in bir ilçesi kabul edilir. Kobani ve Serekani Urfa’nın ilçeleri gibidir. Kobani ve Suruç bitişik şekildedir. Serekani ve Ceylanpınar ki Kürtçe adı yine Serekani dir birdir ve aralarında sadece sınır geçmektedir. Dirbesi, Amuda, Kamışlı ve Tirbespi de Mardin ilçeleri gibidir. Dirbesi Kızıltepe’nin güneyinde kurulmuştur ki Dirbesi’nin karşısında da adı Kürtçe Dirbesi olan bir Kızıltepe köyü bulunmaktadır. Amuda Mardin’in aşağısında yer almaktadır. Kamışlı ve Nusaybin de birleşiktir bunları sınır ayırmaktadır. Tirbespi, Çilaxa, Rimelan, Girke Lege ve Derik ise sınırdan uzaktırlar. Afrin merkezde sınırdan uzaktır. Tirbespi de Nusaybin’in Girmeli beldesinin karşısındadır. Girke Lege-Rımelan da İdil’in karşısında kurulmuştur. Derik ilçesi ise kuzeyden Cizre, kuzeydoğudan Silopi ve doğudan ise Zaho tarafından çevirilmiştir. Çılaxa, Rimelan, Girke Lege ve Derik Botan’a bölgesine bağlı sayılır. Ayrıca Endivar köyü Cizre’nin bir mahallesi durumundadır, sadece Dicle nehri aralarından geçer. Rojava ve Kuzey arasındaki sınır kabul edilen hat Berlin’den-Bağdat’a gidiş için yapılan tren yolu kabul edilmektedir. Faşist Suriye devleti Kuzey ve Rojava Kürtlerini birbirinden ayırıp ilişkilerini kesmek için 1974 yılında Rakka’da Fırat nehri üzerinde “Devrim Barajı” adında bir baraj yapımına başladı. Bunun sonucunda da yüzbinlerce Arap yersiz-yurtsuz kaldı. Suriye rejimi bu Arapları elinde tutabilmek için onları Rojava ve Kuzey Kürdistan arasındaki sınır bölgelere yerleştirdi. Kürtler bu olaya “Arap Kemeri” demektedir. Arapları getirip Kürt bölgelerine yerleştirdiler. O bölgelerdeki Kürtleri de Suriye şehirlerine sürdüler. Cizre bölgesinde yaklaşık 300.000 Kürt kimliksiz bırakıldı ve vatandaş-yurttaş olarak kabul edilmediler. Devletin tüm hizmet ve işlemlerinden mahrum bırakıldılar. Kürtler kendi adına hiçbir şey yapamaz duruma getirildi, kendi adına bir iş yeri açamaz, üniversite okuyamaz veya resmi şekilde evlenemez durumda bırakıldı. Faşist Suriye Devleti Rojava’da Kürtlere büyük ayrımcılıklar yaşatmış. Rojava iki iklimi yaşamaktadır. Birinci Afrin bölgesinin İklimi, ikincisi ise Cizre bölgesinin iklimidir. Afrin bölgesi Akdenize yakın olduğu için ve dağlık bir bölge olduğu için fazla soğuk ve sıcak geçmez. Yağışlı ve nemli bir hava egemendir. Cizre bölgeside çoğunluğu ovalardan oluşur ve dağsız bir bölgedir. Haseki’nin güneyindeki Kezvan (Abdulaziz) dağı dışında dağ bulunmamaktadır. Burada havalar sıcak, arasıra yağış alır, ama kar yağışı istisnadır. En soğuk aylarda bile hava sıcaklığı sıfırın altına inmez. Rojava bölgesi çoğunlukla üç şehirde yer almaktadır. Kürtler çoğunlukla üç şehirde yaşarlar.
1 – Heseki
2 – Halep
3– Rakka
Kürtlerin saysı Tel Abyad, Cerablus, Azaz, Al Bab ve Menbic gibi şehirlerde az olduğu için o bölgelerde azınlık durumundadırlar. Arapların nufüsu bu bölgelerde daha fazladır. Bu yüzden Rojava parçasının üç bölgeden oluştuğun söylemekteyiz.
Afrin Bölgesi
Kobani Bölgesi
Cizre Bölgesi
Günümüzde Rojava ve Suriye’nin genelinde yaklaşık 3,5-4 milyon Kürt yaşamaktadır. Rojava parçasının yüzölçümü yaklaşık 29.000 km2 dir. Rojava dışında gözle görülür sayıda Kürt Şam, Lazkiye ve diğer Suriye şehirlerinde yaşar. Bugün Kürtler Rojava’da kendilerini üç bölge ve 6 kantondan oluşan Demokratik Rojava ve Kuzey Suriye Federasyonu şeklinde örgüteyip yönetir.